Wielkomiejska Piotrkowska


Miejsce akcji  –  ULICA


Przestrzeń  objęta  opracowaniem  konkursowym jest zdeterminowana  historyczną funkcją  salonu żywiołowo  rozwijającego  się  miasta.  Na tyle żywiołowego, że w jego trakcie korygowano pierwotnie przyjętą  szerokość ulicy.  W całej swej historii korytarz Piotrkowskiej pełnił rolę wielofunkcyjnej przestrzeni miejskiej. Poczynając od głównej arterii  komunikacyjnej  miasta poprzez  deptak, miejsce manifestacji i innych najważniejszych dla miasta wydarzeń.  Rozwój motoryzacji w latach 80-tych XX w  wymusił pierwszą interwencję w swobodne, naturalne kształtowanie się układu funkcjonalnego ulicy.   Modelowanie układu  funkcjonalnego ulicy  w  ostatnich 30 latach przynosiło ograniczone efekty. Nigdy w pełni nie wyeliminowano ruchu samochodowego, parkowania w przestrzeni ulicy, dostaw do lokali handlowych i usługowych, ruchu pojazdów interwencyjnych. Warunki  konkursu  faktycznie konserwują taki model funkcjonalny ulicy.  Jest to jedna  z podstawowych przesłanek utrzymania  w pracy konkursowej  kanonu wielkomiejskiej  ulicy z zachowaniem  standardów  podziału  przestrzeni takiego korytarza komunikacyjnego. W ślad za tym idą proporcje kształtowania wszystkich elementów związanych z zagospodarowaniem i wyposażeniem ulicy niezależnie od  wyeliminowania jezdni  jako odrębnej  części  technicznej. Opracowanie konkursowe uznając  ulicę jako jeden z najskuteczniejszych nośników informacji  podejmuje staranie o wzmocnienie tej sfery oddziaływania  proponując jej rozszerzenie (z wykorzystaniem motywu z koncepcji plastycznej posadzki) o żeliwne  elementy –„nić” –  zapisu egalitarnej „legendy” miasta. Koncepcji zapisu  drugiej strony tych historii o których rozpisują się podręczniki, wydawnictwa turystyczne i historyczne. Autor pracy konkursowej będzie proponował sposób pozyskania takich informacji . Wszystkie Istniejące elementy rzeźbiarskie w przestrzeni ulicy pozostają w swych dotychczasowych miejscach.

Kompozycja  plastyczna


Eklektyczny charakter śródmieścia Łodzi  w tym także ulicy Piotrkowskiej, skłonił autora  pracy konkursowej do odwołania  się do konwencji estetycznych  przełomu wieków XIX i XX .  Pod koniec XIX w.  doświadczono już pewnych dobrodziejstw  wynikających  z rozwoju  techniki a jednocześnie zachowane zostały  zasady  konstytuujące  funkcjonowanie  społeczności lokalnych oraz ich materialnego środowiska jakim  było miasto. Mentalnie przywoływano potrzebę modernizacji, jednak  działania ograniczono do obszaru formy  zachowując  struktury w tym  przestrzenne.   Przyjęte  w opracowaniu konkursowym  rozwiązania  wprost  nawiązują  do  wyrosłych w końcu XIX w  nowatorskich  rozwiązań technicznych, materiałowych i estetycznych. Rozwiązania są cytowane wprost lub transponowane do nowych technologii . Praca konkursowa odwołuje się  do archetypów skojarzeń z elementami i wartościami sytuującymi to miasto w historii i kulturze. Stąd w rysunku posadzki odwołanie  do obecnie już historycznego  włókienniczego charakteru miasta, „pasma włóczki” z wplecioną nitką egalitarnej „legendy” miasta. Legendy odnoszącej się bezpośrednio do historii sąsiadującej kamienicy lub jej mieszkańców. Np.:  W dniu 7 maja 1906 roku do sklepu  American Diamant Palace jako pierwszego odbiorcy, popłynął prąd z miejskiej sieci elektrycznej   lub 17 września 1908 roku, po ugodzie Aleksandra Zelwerowicza z carską cenzurą, aktorzy „Victorii” w miejsce kos osadzonych na sztorc, trzymali w dłoniach drągi w przedstawieniu dramatu Wyspiańskiego „Wesele”.

Układ  funkcjonalny  ulicy  Piotrkowskiej


Podstawowym  działaniem pozwalającym na uporządkowanie zasad użytkowania ul. Piotrkowskiej jest ustanowienie strefy zamieszkania począwszy od granic wyznaczonych w warunkach konkursu (strefa 30 m od skrzyżowań). Projekt  utrzymuje standardowy  podział funkcjonalny przestrzeni  ulicy  pozostawiając  w osi  drogi  wydzielony plastycznie (materiałowo i kolorystycznie) pas jezdny szerokości  5 m, dla rowerów oraz dla tych  wyjątkowych pojazdów  i użytkowników, którzy otrzymają  zgodę na wjazd samochodem na ulicę Piotrkowską. Dodatkowo strefa  ruchu pojazdów  wydzielona jest  pasami kostki łamanej, w celu  sygnalizowania uczestnikom ruchu zmiany strefy funkcjonalnej.  Każdą z pozostałych  części  korytarza ulicy projekt dzieli na trzy strefy: ruchu pieszego „szybkiego”, strefę wyposażenia ulicy (zieleń, latarnie, słupy ogłoszeniowe, stojaki na rowery itp.), strefę ruchu „wolnego” i ogródków.

Kluczową  decyzją  projektową  dla kształtowania  obrazu ulicy  Piotrkowskiej jest  sytuowanie  „ogródków” (nie tylko gastronomicznych) w bezpośrednim sąsiedztwie lokali przy elewacji budynków oraz przywrócenie

markizy  jako podstawowego zadaszenia w przestrzeni ulicy.  Projekt proponuje dwa wysięgi markiz, dla wąskiej części ulicy średnio 2,2 m i dla szerokiej  3,0 m. Autor, na podobnej zasadzie jak ogródki, traktuje możliwość organizacji stoisk sprzedaży zewnętrznej, których plastyka powinna  korespondować z charakterem ulicy a także wystrojem wnętrza podstawowego lokalu. Stąd projekt pozostawia ten problem przyszłym użytkownikom i projektantom.  Zarówno ogródki jak i stoiska zewnętrzne nie są obiektami trwałymi i funkcjonują jedynie do zamknięcia lokalu.

Projekt respektuje warunki konkursu o nie realizowaniu tramwaju na Piotrkowskiej jednak pozostawia  możliwość jego przywrócenia bez konieczności większej przebudowy ulicy. Szerokość strefy ruchu pojazdów uwzględnia wymagania dla takiego przypadku a latarnie zostały tak dobrane aby mogły pełnić funkcje słupów trakcyjnych.  Niezależnie od rozstrzygnięć dotyczących transportu publicznego, autor opracowania proponuje wprowadzenie na Piotrkowskiej (ale także w całym mieście) wypożyczalni rowerów systemu Nextbike, w którym zaprogramowano, że pierwsze 20 min jest bezpłatne, a dalej opłaty rosną progresywnie w  celu wymuszenia rotacji użytkowników. Włączyć do systemu możemy się za pomocą karty miejskiej lub kredytowej. W wypożyczalni powinno być możliwie wiele stacji.  W przecznicach na odcinkach 30 m od Piotrkowskiej projektowane są stanowiska postojowe dla osób niepełnosprawnych.

Projekt zakłada utrzymanie jednej konwencji kształtowania przestrzeni ulicy oraz jej wyposażenia na całym projektowanym odcinku, oraz bardzo wysokich standardów materiałowych i wykonawczych, aby sposób patynowania  projektowanych elementów świadczył o standardzie cywilizacyjnym miasta.    Jest to jedna z przesłanek, że praca konkursowa skupia się na kilku wybranych elementach,  których stan techniczny musi być gwarantowany i które będą mogły na trwale wpisać się w przestrzeń Ulicy Piotrkowskiej a także w jej historię.

Nawierzchnia


Stosownie  do  przyjętego  układu  funkcjonalnego ulicy, projekt kształtuje  układ nawierzchni podkreślając wyznaczone  strefy poprzez rozróżnienie co do kształtu, formy obróbki  i rodzaju materiału. Podstawowym materiałem jest cięta kostka porfirowa  14 x 28 x 8 (paleta barwna od jasnego beżu poprzez ceglastą czerwień,  do głębokiej szarości) oraz płyty z tego samego materiału 85 x 85 x 8 (jasna odmiana porfiru). Materiały do wykonania  nawierzchni,  uzupełnia kostka granitowa i porfirowa 10 x 10 x 11 . Wszystkie kostki kamienne w zależności od miejsca stosowania, wykonywane są w formie wyrobu ciętego lub łamanego.  Cięte płaszczyzny elementów drogowych odnoszą się jedynie do licowej powierzchni przeznaczonej dla ruchu pieszego, pozostałe płaszczyzny wykonane w technologii łamanej . Do wykonania nawierzchni przeznaczonych dla ruchu   pojazdów  projekt przewiduje użycie  kostki  łamanej za wyjątkiem środkowego fragmentu części jezdnej ulicy Piotrkowskiej.  Projekt przewiduje ponownie  osadzenie w nawierzchni ulicy  wszystkich obecnie zamontowanych  elementów, np.: Aleja Gwiazd czy Pomnik Łodzian Przełomu Tysiącleci (nowy układ nawierzchni pozwala na ułożenie w rzędzie 10 i ½ kostki). W strefie ruchu powolnego, przy ścianach kamienic projekt przewiduje użycie płyt kamiennych wyszczególnionych powyżej o możliwie najjaśniejszym odcieniu z  „palety porfirów” . Wjazdy bramowe zaznaczono jedynie sposobem ułożenia kostki i jej kolorystyką (cięta, ciemna,  140 x 280 x 8). Wszystkie proponowane materiały umożliwiają  wykonanie nawierzchni kategorii  KR3 i KR4 z utrzymaniem spadków w granicach od 0,5 do 2 %.

Zieleń


Autor pracy konkursowej jest przekonany o potrzebie wypełnienia przestrzeni ulicy możliwie największą ilością żywej zieleni  ale w sposób dający poprzez dobór gatunków oraz form organizacyjnych,  gwarancję uzyskania efektu.  Projekt przewiduje wykonanie szpalerów drzew:  Grabu pospolitego na ul. Piotrkowskiej,  Platana klonolistnego na Pl. Wolności, Miłorzębu dwuklapowego na placu przed Magdą oraz zimozielonych krzewów  Cisa pospolitego do wykonania żywopłotu na Pl. Wolności. Z roślin sezonowych,  projekt konkursowy  przewiduje użycie jedynie  Surfini  do donic zawieszonych na słupach oświetleniowych.

Poniżej podajemy charakterystykę poszczególnych gatunków:

  • Platan klonolistny ( Platanus acerifolia) lub Platan klonolistny, forma stożkowa (Platanus acerifolia Fastigiata) - jest to gatunek znakomicie znoszący warunki miejskie, o szczególnie pięknej korze i ładnych, skórzastych, lekko błyszczących liściach.
  • Do wykonania żywopłotu podkreślającego łuk  ławy-siedziska przewiduje się użycie cisu pospolitego, odmianę Overeynderi (Taxus baccata Overeynderi).
  • Grab pospolity, odmianę stożkową (Carpinus et ulus Fastigiata) – jest to odmiana o zwartej, niezbyt szerokiej koronie, co jest istotne z uwagi na bliskość elewacji budynków. Drzewo jesienią  przebarwia się na kolor żółty.
  • Miłorząb dwuklapowy, odmiana  stożkowa (Ginkgo biloba Fastigiata) – jest to gatunek odporny na suszę, małe zasolenie gleby, źle przewietrzaną glebę. Jesienne zabarwienie liści – podobnie jak grab.
  • Inne formy zieleni, jakie wystawią w przestrzeń ogródkową / stoiskową, właściciele lokali usługowych.

W celu zapewnienia drzewom na Placu Wolności jak najlepszych warunków wzrostu – będą one sadzone z całkowitą wymianą gleby rodzimej na podłoże o odpowiednim składzie. Na ulicy Piotrkowskiej drzewa będą sadzone do pojemników betonowych umieszczonych w gruncie. Pojemniki te odizolują korzenie drzew od wszelkich zanieczyszczeń gleby a jednocześnie ograniczą penetracje korzeni drzew kierunkach niepożądanych, na przykład do pobliskich przewodów kanalizacyjnych, wodociągowych i innych.

Projekt przewiduje zewnętrzną ochronę drzew poprzez  wykonanie płaskich płyt żeliwnych w poziomie nawierzchni celem ograniczenia do minimum przeszkód utrudniających przemieszczanie się, oraz stalowych osłon pnia drzewa. W celu ochrony systemów korzeniowych przed zasoleniem projekt przewiduje wokół każdej  żeliwnej osłony drzewa wykonanie odwodnienia liniowego tzw.  „ekodrenu”. Proponowany system ma do spełnienia jeszcze jedną funkcję , zwiększyć ilość odbiorników wód opadowych  gwarantując tym samym wyeliminowanie rozlewisk wodnych na nawierzchni ulicy wykonanej bez krawężników.  Projekt zakłada zasadzenie drzew na odcinku od pasażu Rubinsteina do Al. Piłsudskiego przypisując każdej posesji jedno drzewo . Autor opracowania konkursowego widzi taką możliwość i potrzebę aby opiekę nad  każdym egzemplarzem powierzyć zarządcom poszczególnych nieruchomości. W ocenie autora warto rozważyć wykonanie studni śniegowych i przywrócić obowiązek odśnieżania zarządcom nieruchomości a jedynie przy „ponadnormatywnych” opadach śniegu gwarantować wywóz śniegu przez gminę.

Wyposażenie


Podstawowe wyposażenie ulicy stanowić  będą: słupy oświetlenia ulicznego pełniące także funkcje konsoli dla iluminacji wybranych obiektów w tym okolicznościowej iluminacji samej ulicy, nagłośnienia dla budowy klimatu akustycznego oraz okolicznościowego werbalnego nośnika informacji publicznej, zawieszania w okresie wegetacji roślin donic z kwiatami, zawieszania informacji o funkcjach zlokalizowanych w podwórkach, w tym  także okolicznościowej reklamy.  Wybrana latarnia jest obiektem wielofunkcyjnym umożliwiającym, także zawieszenie trakcji tramwajowej.

Takie rozwiązanie umożliwi lokalizację drzew w miejscach trudnych ze względu na znaczne  zagęszczenie infrastruktury na tej ulicy. Podłoże przeznaczone dla drzew i krzewów będzie wzbogacone o żele higroskopijne  w celu ograniczenia częstości podlewania. Przy wszystkich drzewach i wzdłuż żywopłotu na Pl. Wolności będą umieszczone rurki drenarskie ułatwiające podlewanie, nawożenie i przewietrzanie w strefie korzeniowej.

Dla potrzeb opracowania konkursowego adaptowano następujące elementy wyposażenia:

  • kosze na śmieci – typu S-42 (Ironsites Series), firmy Victor Stanley INC, o pojemności  0,136 m3,
  • ławki – typu OR-138 (Clasic Series),  firmy Victor Stanley INC
  • gazony- typu S-24 (Ironsites Series), firmy Victor Stanley INC
  • stojaki na rowery –  typu BRBS-103 (Cycle Sentry Series), firmy Victor Stanley INC
  • poziome osłony drzew  – płyty żeliwne typu Platan 014102 firmy Komserwis
  • pionowe osłony pnia - typu S-6 (Ironsites Series), firmy Victor Stanley INC
  • fontanny 01-010 – gejzery w ażurowej żeliwnej płycie, firmy miVol
  • iluminowane słupy ogłoszeniowe typu Patented Litfh Litfass pil lar, seria Miscellaneous firmy Wall AG
  • kioski – typu Vending Kiosk Streetline L, firmy Wall AG (do użycia w bardzo ograniczonym zakresie)
  • mały kiosk(ledowy zegar +panel reklamowy – typuFunctional pillar Streetline with Vending Kiosk, Wall AG
  • słup multimedialnej informacji miejskiej z internetem – Functional pillar Challenge with bluspot, Wall AG
  • tablice informacji miejskiej – City information panel Streetline, firmy Wall AG
  • automaty do prasy – News Rack Challenge, firmy  Wall AG
  • pokrywy włazów studzienek z logo miasta – firmy FanSuld
  • riksze – sugerowany model firmy TROP

Oświetlenie


Projekt przewiduje użycie słupa oświetleniowego, odwołującego się w swej formie, do klasycznej latarni ulicznej.  Projekt przewiduje możliwie najszersze wykorzystanie tego elementu dla pełnienia największej ilości funkcji  zintegrowanych ze słupem oświetleniowym: oświetlenie, iluminacja budynków, iluminacja okolicznościowa, informacja (w tym dźwiękowa) i reklama, nośnik banerów, ewentualnie trakcji tramwajowej.

Użyto słupa typu DSTO-15 firmy Kromiss oraz opraw firmy Lux-Light serii  Gizela –(zawieszona na wys. 6,0 m) i dwóch „małych” typu Gizela II (zaw. na wys. 4,0 m) wyposażonych w ledowe źródła światła typu LED LLM 50W 4500L o barwie światła 830/840. Dla iluminacji budynków użyto dwóch lamp halogenowych: jednej o barwie ciepłej i drugiej o barwie zimnej aby wzmocnić wrażenie przestrzenności elewacji . Autor pracy  przewiduje montaż dwóch głośników oraz wyposażenie  słupa oświetleniowego w gniazdo przyłączeniowe dla zasilania instalacji oświetlenia okolicznościowego.  Projekt konkursowy zakłada zmienność oświetlenia okolicznościowego poczynając od form związanych bezpośrednio ze słupem do „ świetlnego baldachimu” mocowanego  na sieci zawieszek montowanych do słupów oświetleniowych. W posadzce Pl. Wolności, dla podkreślenia grafiki posadzki projekt przewiduje montaż listew świetlnych .

Plac  Wolności


Opracowanie konkursowe całkowicie przekształca układ funkcjonalny i przestrzenny placu. Przeważającą część powierzchni placu przeznacza się do wyłącznego użytkowania przez pieszych oraz wprowadza się dużą ilość zieleni w formie alei Platanów z wewnętrznym ciągiem  spacerowym . Projekt przewiduje dostosowanie przestrzeni placu do organizowania imprez masowych poprzez: pozostawienie centralnej części placu wolnej od wielko – gabarytowych elementów zagospodarowania.  Wyjątkowo niekorzystny dla organizowania zgromadzeń kształt  nawierzchni  w formie lekkiego  wzniesienia, przekształca  w układ  łagodnej niecki. Dla sprawnego wypełniania tej funkcji, we wschodniej kieszeni placu projektowany jest obiekt łączący w sobie: kryty przystanek tramwajowy, kioski, mini targowisko, zespół sanitariatów i  wyniesiony nad ulicą Pomorską  taras gastronomiczny. W czasie imprez, jest on przekształcany w estradę z zachowaniem możliwości wykonania zadaszenia. Proponowana lokalizacja ogranicza do minimum martwe pole widoczności,  które tworzy pomnik Tadeusza Kościuszki.  Obszar przeznaczony dla ruchu pojazdów (wjazd wyłącznie dla wybranych użytkowników) został zredukowany do absolutnego minimum – jednego pasa ruchu na torowisku tramwajowym. Projekt utrzymuje ruch okrężny jako najbardziej oczywisty a jednocześnie przestrzennie rozproszony i tym samym mniej uciążliwy dla pieszych. Centralną część placu wyznacza okrąg ronda komunikacyjnego „wydzielony” kręgiem żywopłotu z towarzyszącymi  mu ławkami OR-138 Clasic Series firmy Victor Stanley INC. (usuwanymi  na czas imprez masowych) . Kompozycję placu dopełnia fontanna  01-010 –  24-ry  „gejzery” wokół Pomnika T. Kościuszki.

DH. Magda


Budynek D.H. Magda jak i kształt przestrzeni przed nim stanowią prymitywny w formie układ – nic ponad powiększenie przedpola przed wejściem, bez odniesień do kontekstu.  Dodając  fasadę na szczytowej ścianie budynku Piotrkowska 28, opracowanie konkursowe proponuje ukształtowanie nowej formy placu –  niejako równoległego do ul. Piotrkowskiej- „między Magdą a Piotrkowską”.  Obcą w tej rzeczywistości architekturę budynku Magdy, poprzez lustrzany fragment dodanej fasady na sąsiednim budynku, opracowanie konkursowe lokuje w pozornym układzie przestrzennym tworząc adekwatny do sytuacji kontekst.  Uzyskaną w ten sposób osiowość placu podkreślałyby dodatkowo dwa szpalery drzew (zgodnie z wcześniejszym wyszczególnieniem, projekt przewiduje posadzenie miłorzębu dwuklapowego)  oraz fontanna – dwa rzędy gejzerów wodnych –  po 6 szt. (fontanna  nr 01-010 firmy miVal),  dodatkowo podkreślających osiowy układ placu. Nawiązując do formy rzeźby Twórców Łodzi Przemysłowej,  Autor  proponuje użycie 11 szt. żeliwnych kopii stołu i ustawienie ich w dwóch rzędach, dopełniając osiową  kompozycję placu. Powstały w ten sposób obiekt w godzinach przedpołudniowych pełniłby funkcję  mini targowiska  a w dalszej części dnia, po dostawieniu krzeseł, ogródka  związanego  z lokalem gastronomicznym w budynku Magdy.

Wielkomiejska Piotrkowska